ویژگیهای سوره حج

quran

این سوره در ((مدینه )) نازل شده و ۷۸ آیه است.

محتوای سوره:

ایـن سـوره به خاطر بخشى از آیاتش که پیرامون حج سخن مى گوید به نام ((سوره حج )) نامیده شده است .
و از آنـجـا کـه دستور حج آن هم با ذکر قسمتى از جزئیات آن , و همچنین دستور جهاد, تناسب با وضع مسلمانان در مدینه دارد, آیات این سوره از جهاتى شبیه سوره هاى ((مدنى )) است .
از نظر محتوا مطالب این سوره را به چند بخش مى توان تقسیم کرد:

۱ـ آیـات فـراوانـى از آن در زمـیـنه ((معاد))و دلائل منطقى آن , و انذار مردم غافل از صحنه هاى قیامت , و مانند آن است .

۲ـ بخش قابل ملاحظه اى نیز از مبارزه با شرک و مشرکان , سخن مى گوید.

۳ـ در بخش دیگر مردم را به بررسى سرنوشت عبرت انگیز گذشتگان وعذابهاى دردناک الهى که بر آنها نازل شد دعوت کرده .

۴ـ و بخش دیگر پیرامون مساله حج و سابقه تاریخى آن است .

۵ـ بخشى از آن پیرامون مبارزه با دشمنان مهاجم , است .

۶- و سرانجام قسمتى از آن پند و اندرزهایى است در زمینه هاى مختلف زندگى و تشویق به نماز و زکات و توکل و توجه به خداوند(منتخب تفسیر نمونه جلد۳)

این سوره مشرکین را مخاطب قرار داده ، اصول دین و انذار و تخویف را به ایشان خاطر نشان مى سازد، همچنانکه در سوره هاى نازل شده قبل از هجرت مشرکین مورد خطابند. این سوره سیاقى دارد که از آن بر مى آید مشرکین هنوز شوکت و نیرویى داشته اند.و نیز مؤ منین را به امثال نماز، حج ، عمل خیر، اذن در قتال و جهاد مخاطب قرار داده ، و آیات آن داراى سیاقى است که مى فهماند مؤ منین جمعیتى بوده اند که اجتماعشان تازه تشکیل شده ، و روى پاى خود ایستاده ، و مختصرى عده و عده و شوکت به دست آورده اند.
با این بیان به طور قطع باید گفت که این سوره در مدینه نازل شده ، چیزى که هست نزول آن در اوایل هجرت و قبل از جنگ بدر بوده است . و غرض سوره بیان اصول دین است ، البته با بیانى تفصیلى که مشرک و موحد هر دو از آن بهره مند شوند. و نیز فروع آن ، ولى بیانش در فروع به طور اجمال است ، و تنها مؤ منین موحد از آن استفاده مى کنند، چون تفاصیل احکام فرعى در روزگارى که این سوره نازل مى شده هنوز تشریع نشده بود، و به همین جهت در این سوره کلیات فروع دین از قبیل نماز و حج را بیان کرده است .
و از آنجایى که دعوت مشرکین به اصول دین توحید از طریق انذار صورت مى گرفته ، و نیز وادارى مؤ منین به اجمال فروع دین به لسان امر به تقوى بوده ، و قهرا سخن از روز قیامت به میان آمده ، لذا گفتار را در آن فراز بسط داده ، و در آغاز سوره ، زلزله روز قیامت – که از علامتهاى آن است و به وسیله آن زمین ویران شده ، و کوهها فرو مى ریزد – را خاطر نشان ساخته است .(المیزان-جلد۱۴-صفحه۴۷۷)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *